دس دوچ: هویت زنان هنرمند بلوچ

 دس دوچ كه كلمه ي مترادف آن را در زبان فارسي دست دوز يا هر آنچه بادست دوخته مي‌شود مي گويند و عبارتست از كارهاي دست دوزي كه با كمك دستاني توانا و فكر خلاق هنرمندان بر عرصه يك پارچه جاودانه مي گردد و آنچه از اين رهگذر بر جاي مي ماند فقط حاصل ذوق ، سليقه ، ابتكار و استعداد قابل تحسين هنرمندان اين ديار است.

 همچنين از ديگر صنايع دستي زنان هنرمند بلوچ حصير بافي ، پرده بافي، قالي بافي، سكه دوزي  ودكمه دوزي را مي توان نام برد سوزن دوزي به شيوه اي اصيل و قديمي ، هنري است كه فقط توسط دستاني هنرمند و به ديار سوزن  ونخ تعلق دارد  وشكل مي گيرد و قلمرو آن رابا ماشين و چرخ و …. سرو كاري نيست.

 اين هنر ارزشمند  وقابل تحسين در خانه هايي تنيده شده از الياف درخت خرما و در كنار فاميل و خانواده اي گرم و يا در هم نشيني هاي خانوادگي و عشيره اي پاي به عرصه حيات مي نهد.

سوزن دوزي را مي توان عصاره درد دل هاي زنانه و بازتاب خاطرات تلخ و شيرين قومي در طول تاريخ بر شمرد كه خود آميزه اي ذهني از آهنگ و ريتم حركت دست ها است كه منجر به پديد آمدن آثاري جاندار و جاودانه بر تار و پودي سرد و بي روح مي گردد.

 در تمامي خطه بلوچستان و در تمام شهرها و روستاهاي دور افتاده اين سرزمين مي توان زنان  ودختران هنرمندي را ديد بدون اين كه برايشان طرحي را رسم كرده باشند ، با انتخاب نخ و پارچه طرح ها و نقش هايي جسورانه و بديع مي‌آفرينند.

طرح ها  ونقش هايي كه برآيند سنتي هزاران ساله مي‌باشد با كنار هم چيدن اين طرح ها آثاري متفاوت پديد مي آيد . سوزن دوز بلوچ با استفاده از تركيب رنگ ها نقش گل ها و بوته هايي كه در انديشه و خيالش زاده مي شود ، آنها را مي پرورد و به تكامل مي رساند  واثري زيبا مي آفريند  وآدمي متحير از آن است كه اين همه در كجا ، چگونه و توسط كدامين ذهن پويايي پديد آمده و شكل گرفته و زينت بخش محفل گرم سوزن و نخ و پارچه گرديده است .

هنرمند بلوچ مي كوشدتا واقعيات زندگي محيط اطراف مردم منطقه و باورهاي قومي خويش را در آثارش منعكس  وبدين صورت جاودانه كند .

هنرمندان از موجودات و حيواناتي كه هر روز باآنان سر و كار دارند  وجزئي از زندگي آنان هستند ، نقش مي زنند حيواناتي چون بز كه عمده ترين وسيله براي امرار معاش خانواده سوزن دوز است ، شتر حيوان صبوري كه يار جدا ناشدني مردم منطقه است و نعمتي خدادادي كه در سفال كلپورگان ماندگار شده است ، عقرب، مار و .. كه از نقوش رايج در بلوچستان مي باشد.

به هر حال نقوش بلوچستان الهام گرفته از حيوانات و گياهاني بوده كه به مرور دستخوش تغييرو تحول گذشته و به صورت اشكال هندسي ماندگار شده اند كه اين خود نيز از ويژگي هاي طرح‌ها و نقش هاي قديمي اصيل بلوچستان است.

 انتشار یافته توسط: مژگان نارویی

محل انتشار: http://golha.net/estoon/02_4.htm