نگاهي به قلعه تاريخي حيدرآباد خاش

شهرستان خاش در شمال زاهدان مركز سيستان و بلوچستان غني از آثار تاريخي و فرهنگي است كه هر ساله گردشگران داخلي و خارجي را به خود جذب مي‌كند.

قلعه "حيدرآباد" در جنوب شرق خاش از جمله آثار تاريخي باقي مانده از دوره متقدم اسلامي در اين منطقه است.

اين قلعه درسال ‪ ۱۹۲۰ميلادي(‪ ۱۲۹۹هجري شمسي) توسط شخصي به‌نام "عيدوخان" ساخته شد و تا سال ‪ ۱۳۰۷هجري شمسي به عنوان محل سكونت همين شخص و خانواده‌اش مورد بهره‌برداري قرار گرفت.

همچنين از اين قلعه به‌عنوان محل نگهداري آذوقه و مهمات نيروهاي انگليسي به سرپرستي ژنرال داير استفاده شده است.

عمده مصالح بكار رفته در قلعه خشت خام و كاه‌گل است و داراي برجها و طاقهاي هلالي زيبايي است كه توسط سازمان ميراث فرهنگي مورد مرمت و بازسازي قرار گرفته است.

نقشه اصلي قلعه حيدرآباد به صورت مستطيل بوده كه با اضافه شدن چند اتاق و ديوار در قسمت جنوب شرقي آن نقشه بنا به ذوزنقه‌اي شكل تبديل شده است.

در ساخت و تكميل اين بنا از تزيينات معماري خاصي بهره گرفته نشده تنها تزيينات كنگره‌اي شكل نيم‌دايره‌اي متمايل به بيضي و روزنه و تيركشهاي تعبيه شده در قسمت فوقاني حصار خارجي و تزيينات كادربندي اتاقكهاي نگهباني بالاي سر در وروديها و همچنين خشت چيني نيم‌دايره‌اي، قوس سردر ورودي اتاق هشت ضلع غربي حياط مركزي بخش سوم قلعه و تزيينات كاربردي آن از عناصر تزيين معماري اين اثر مي‌باشد.

پس از اينكه قلعه به صورت نيمه‌مخروبه رها شد سازمان ميراث فرهنگي سيستان و بلوچستان اقدام به مرمت و بازسازي آن كرد و هم‌اينك از بخش سوم آن كه مورد مرمت قرار گرفته به عنوان پاسگاه انتظامي حفاظت آثار تاريخي استفاده مي‌شود.

همچنين اكنون از بخش شمالي معماري و قسمتي از معماري بخش دوم اتاقهاي ضلع غربي حصار، روستاييان منطقه به عنوان محل نگهداري دام و انبار علوفه استفاده مي‌كنند.

قلعه حيدرآباد خاش با شماره ‪ ۳۸۲۵در فهرست آثار ملي ثبت شده است.

خاش در ‪ ۲۰۰كيلومتري جنوب زاهدان واقع شده است.